Chu kỳ làm việc 3 tiếng của trẻ (Phần 2)

Chu kỳ làm việc 3 tiếng của trẻ (Phần 2)

Người lớn cần hỗ trợ trẻ thế nào?

 

       Trong những tuần đầu của trẻ tại Ngôi nhà trẻ thơ, các trẻ mới cần được người lớn dẫn dắt nhiều hơn với các hoạt động nhằm giúp trẻ ổn định và thiết lập những nguyên tắc tối thiểu trong môi trường. Lúc đó trẻ cũng cần những bài trình bày tập thể nhiều nhất. Nhưng sau đó các bài học tập thể sẽ giảm dần xuống và thay thế bằng các bài học theo nhóm hoặc cá nhân để không làm ảnh hưởng đến những trẻ khác đang hoạt động cá nhân trong môi trường.

       Đối với những trẻ mới vào Ngôi nhà trẻ thơ, trẻ chưa phát triển được sự tập trung cao độ nên thời gian trẻ làm một hoạt động nào đó diễn ra khá nhanh, rồi trẻ sẽ đi tìm một hoạt động khác- hãy để trẻ tự nhiên với điều đó, chúng ta không nên sốt ruột.

       Nhưng với những trẻ lớn đã vào Ngôi nhà trẻ thơ khoảng 1,5- 3 năm, ta quan sát thấy trẻ làm một công việc khá lâu trước khi chuyển sang lựa chọn khác. Vì các trẻ này một cách dần dần đã học được cách thâm nhập sâu hơn với sự tập trung cao độ hơn với những hứng thú ban đầu của mình. Cái này không phải là do người lớn Montessori “dạy” trẻ, mà trẻ tự phát triển được khi chúng ta cung cấp cho trẻ môi trường làm việc độc lập và 1 khoảng thời gian đủ dài cần thiết để trẻ có cơ hội thâm nhập sâu sắc hơn vào các hứng thú của mình. Chúng ta không “dạy” trẻ vì tất cả những phẩm chất như sự tập trung, sự trật tự, sự tôn trọng, giúp đỡ, sự sáng tạo… đều là những phẩm chất có sẵn trong trẻ, dưới dạng ẩn tàng trong mỗi trẻ, chỉ có điều chưa có cơ hội nảy nở khi chưa có môi trường phù hợp.

       Khi chúng ta cung cấp môi trường phù hợp, những phẩm chất đó sẽ nảy nở một cách tự nhiên như hạt mầm nhú lên khi gặp thời tiết mùa xuân ấm áp. Ngay cả những kiến thức mới mẻ mà trẻ thu nhận được, đó cũng không phải do ta “dạy”, ta chỉ hướng dẫn trẻ cách làm việc đúng với giáo cụ lúc đầu, sau đó trẻ sẽ tự làm việc, lặp đi lặp lại, trải nghiệm với giáo cụ để khám phá ra và tìm ra câu trả lời cho nhu cầu nội tại của mình. Người lớn không bao giờ nên đưa câu trả lời sẵn cho trẻ, mà phải để trẻ tự tìm ra câu trả lời, sau đó người lớn giúp trẻ kiểm tra và ghi nhận lại kết quả của trẻ. Nếu có chỗ nào sai, người lớn cũng không nói hẳn ra “Con sai chỗ này rồi”, mà sẽ gợi ý “Ồ! chúng ta kiểm tra lại từng chút một nhé!”, “ồ chỗ này con có muốn kiểm tra lại lần nữa cho chính xác ko?” Trẻ chính là người phải tự nhận ra chỗ không chính xác đó. Ngay cả trong trường hợp trẻ không nhận ra, người lớn cũng im lặng và sẽ lặng lẽ quan sát cũng như tìm cách phát hiện sâu thêm “vấn đề” của trẻ, và lựa một cơ hội khác để hướng dẫn trẻ đi đúng lối. Chính vì lý do đó, người lớn trong môi trường được gọi là “người hướng dẫn, người giúp đỡ” chứ không phải là người đưa ra câu trả lời sẵn cho trẻ và buộc trẻ phải chấp nhận chúng như là chân lý.

       Với những trẻ lớn đã có sự tập trung sâu sắc và trẻ có thể làm việc ở hầu hết các góc (thực hành cuộc sống, giác quan, ngôn ngữ, toán, văn hóa, khoa học…) thì việc cung cấp một khoảng thời gian đủ dài là hết sức cần thiết giúp trẻ có cơ hội thâm nhập sâu vào từng lĩnh vực. Trước khi kết thúc thời gian làm viêc, giáo viên cần thông báo trước 30 phút để các trẻ có đủ thời gian sắp xếp làm việc nốt với những gì còn dang dở. Những bạn làm xong trước sẽ cùng tập hợp lại với người lớn cho các hoạt động tập thể như múa hát, đọc thơ hoặc ra sân chơi…, những bạn kết thúc sau sẽ tham gia sau hoặc có những bạn không muốn rời bỏ công viêc dở dang của mình để tham gia hoạt động tập thể chung thì nhu cầu đó cũng nên được tôn trọng. Chúng tôi không thúc ép trẻ phải dừng công việc của mình nếu trẻ chưa muốn dừng. Việc kết thúc là do trẻ tự quyết định, điều đó giúp trẻ học cách làm chủ và điều chỉnh sự cân bằng giữa nhu cầu cá nhân và nhu cầu tập thể một cách hài hòa.

       Sự tập trung ở trẻ là một phẩm chất vô cùng đáng quý. Nếu không phải là một viêc khiến trẻ thích thú, trẻ sẽ không thể tập trung được quá lâu. Khi trong trạng thái tập trung sâu, trẻ dường như quên hết những gì đang diễn ra xung quanh, trẻ sống với nội tâm của mình nhiều nhất và khám phá để tìm ra câu trả lời cho hứng thú bên trong trẻ. Hứng thú với cái gì đó ngoài môi trường là sự dẫn dắt của nội tại, còn kết nối sâu sắc với nội tại chính là trong trạng thái tập trung sâu này. Khi luôn được kết nối với nội tại, trẻ được sống với chính mình, thỏa mãn chính mình – và khi đó trẻ hạnh phúc. Đó là lý do vì sao quan sát thấy mỗi đứa trẻ sau khi vừa trải qua 1 trạng thái tập trung sâu cho công việc nào đó và được kết thúc công việc đó khi tự trẻ thấy đủ, trẻ thể hiện sự thỏa mãn và hạnh phúc trên gương mặt.

       Do đó hãy cho trẻ cơ hội nhiều nhất để kết nối với nội tại của mình. Khi chính trẻ được tự do và thỏa mãn, trẻ sẽ hợp tác và hài hòa trong mối quan hệ với người xung quanh và tập thể.

 

Chu kỳ làm việc 3 tiếng của trẻ (Phần 1)