Hiện tượng 3 kép hay Lý giải về sự tự do của trẻ Montessori (Phần 2)

Hiện tượng 3 kép hay Lý giải về sự tự do của trẻ Montessori (Phần 2)

HIỆN TƯỢNG 3 KÉP

Phần 2: Chúng ta học được gì từ cách quan sát trẻ của bà Maria? So sánh với thái độ và cách đánh gía của 2 cô giáo phụ trách?

 

Trước các sự việc như trên, 2 cô phụ trách có thái độ không hài lòng và quy chụp cho trẻ là “hư, không biết phép tắc, không được nuôi dạy cẩn thận”. Các cô không nhìn sự việc theo cách của trẻ mà nhìn theo cách của người lớn thông thuường, đó là nếu trẻ không làm đúng theo ý mình là quy chụp và tìm “biện pháp xử lý”.

Nhưng Maria đã khiêm nhường tỉ mỉ quan sát trẻ, tôn trọng nhu cầu của trẻ, tìm hiểu những động cơ sâu sa trong trẻ, và kịp thời điều chỉnh những quy tắc phù hợp với lợi ích cho trẻ. Quan sát trẻ bằng thái độ tôn trọng và khiêm nhường, từ đó bà khám phá ra bí mật của trẻ thơ được ẩn giấu mà từ trước đến giờ chưa ai biết (tính trật tự, sự tập trung, và sự tự định hướng).

 

Tại sao lại cần quan sát trẻ?

Chúng ta đã biết trẻ không bao giờ biết giấu giếm cũng như che đậy nhu cầu, cảm xúc, thái độ của mình. Những gì trẻ thể hiện là chân thực. Mà những thể hiện bên ngoài của trẻ đều xuất phát từ nhu cầu bên trong thôi thúc trẻ, chứ không xuất phát từ động cơ bên ngoài.

Nếu trẻ thích rửa tay, thì chúng sẽ rửa ngay cả khi tay không bẩn, và cứ rửa hoài dù tay đã sạch bong, cho đến khi nào chúng thỏa mãn thì chúng mới dừng lại. Người lớn không hiểu tại sao tay sạch rồi mà con cứ rửa hoài, và tìm cách ngăn cản trẻ. Thực ra cách trẻ làm việc không phải vì mục đích thực sự của công việc, mà trẻ quan tâm đến quá trình của việc đó diễn ra và lặp đi lặp lại để thỏa mãn chính mình. Trẻ làm vì trẻ thích, và vì công việc đó thỏa mãn cái gì đó bên trong trẻ, chứ ko làm việc để làm hài lòng ai hết. Khi nào trẻ sẽ dừng lại, chỉ có trẻ mới biết, và người lớn hay không một ai khác bên ngoài biết được chính xác thời điểm nào trẻ nên dừng lại. Khi trẻ thấy đủ thỏa mãn, trẻ sẽ dừng lại.

Vậy cái gì điều khiển động cơ bên trong đó của trẻ?

Đó là quy luật phát triển mà Mẹ Thiên Nhiên thiết kế cho mỗi đứa trẻ. Nó được thể hiện qua “các giai đoạn nhạy cảm”, đến giai đoạn nào trẻ cần nhạy cảm với cái nào để đạt được gì từ đó, và qua giai đoạn đó, trẻ sẽ bước sang giai đoạn phát triển tiếp với sự nhạy cảm tiếp theo.

Quy luật đó cũng được nhìn thấy rõ rang khi ta biết “3 tháng biết lẫy, 7 tháng biết ngồi, 9 tháng biết bò, 1 năm lò dò tập đi” là khung thời gian chung cho mọi đứa trẻ, dù thời điểm chính xác thì mỗi đứa trẻ có khác nhau. Đó là những nhiệm vụ, những sứ mệnh mà Mẹ Thiên nhiên giao phó cho trẻ trong những giai đoạn đó nhằm giúp trẻ đạt được những kỹ năng nào đó chuẩn bị cho cuộc sống về sau.

Quan sát trẻ để nhận ra trẻ thực sự đang cần gì, đang “nhạy cảm” với cái gì, từ đó ta cung cấp môi trường và nguyên liệu giúp trẻ thực hiện sứ mệnh của trẻ một cách đúng đắn.

Nếu không quan sát trẻ, giống như việc bạn đang cố gắng thể hiện với một đầu bếp là “tôi muốn ăn trứng” thì anh ta lại bê ra đĩa thịt và ra sức khuyến khích thậm chí “nài ép” bạn: ồ bạn phải ăn thịt, thịt rất tốt cho sức khỏe, thịt này tôi mua hàng chất lượng cao đấy, ngon lắm”. Khi đó bạn cảm thấy thế nào?

Đứa trẻ có phần bất lực về ngôn ngữ trong việc thể hiện cho chúng ta thấy đìêu chúng thực sự muốn, và vì người lớn quen thói “thống trị trẻ” nhân danh tình yêu của họ, nên họ thực sự không lắng nghe, quan sát trẻ để tìm hiểu nhu cầu trẻ mà chỉ làm những gì họ cho là tốt cho trẻ. Họ bắt trẻ ăn dù trẻ không muốn, họ bắt trẻ học cái này mặc dù trẻ lại đang hứng thú học cái kia. Khi chúng ta phải bị bắt học cái chúng ta chưa muốn thì chúng ta có học tốt được không? Chúng ta cảm thấy thỏa mãn và hạnh phúc khi bị bắt ép hay khi tự mình có động cơ muốn học?

 

Hiện tượng 3 kép hay Lý giải về sự tự do của trẻ Montessori (Phần 1)

 

Carrot Montessori House